Twierdza Przemy艣l oraz star贸wka w Przemy艣lu to nowe Pomniki Historii!

przemy艣l rynek

Rada Dziedzictwa Narodowego uzna艂a przemyskie forty (twierdza Przemy艣l) oraz stare miasto w Przemy艣lu za Pomniki Historii!

Zgodnie z za艂o偶eniami Piotra Gli艅skiego jako ministra kultury i dziedzictwa narodowego, pomnik贸w historii na 100 lecie niepodleg艂o艣ci mia艂o by膰 100 (wcze艣niej by艂o ich oko艂o 70). Realizuj膮c przyj臋te zadanie coraz cz臋艣ciej na li艣cie pojawiaj膮 si臋 nowe obiekty. Tym razem (pa藕dziernik 2018) za Pomnik Historii uznane zosta艂y: Twierdza Przemy艣l oraz Staromiejski Zesp贸艂 Urbanistyczny Przemy艣la, czyli stare miasto w Przemy艣lu. Dodatkowo ju偶 od kilku lat w艂adze staraj膮 si臋 o wpisanie przemyskich fort贸w na list臋 UNESCO. Z艂o偶ony zosta艂 w tym celu wiosek. Na ile jest to zagranie polityczne, a na ile szansa na nowy wpis z Polski? Nie wiadomo. Pewnym jest, 偶e Twierdza Przemy艣l nie spe艂nia wszystkich wymaga艅 dotycz膮cych wpisu na list臋 UNESCO, spe艂nia jednak wymagania dotycz膮ce znalezienia si臋 na li艣cie pomnik贸w historii (skoro Rada Dziedzictwa Narodowego tak uzna艂a). 

Przemysk膮 star贸wk臋 oraz przemyskie forty mo偶na uzna膰 rzeczywi艣cie za wyj膮tkowe. Ich historia, po艂o偶enie miasta i przenikanie si臋 kultur powoduje, 偶e ta niezwyk艂a mieszanka wytworzy艂a tutaj ciekaw膮 warto艣膰 architektoniczn膮. 

Twierdza Przemy艣l, czyli 3 najwi臋ksza twierdza w Europie

Dok艂adnie tak. Jest to 3, co do wielko艣ci najwi臋ksza twierdza w Europie, po Antwerpii i Verdun. Powstawa艂a w po艂owie XIX wieku i by艂a budowana przez Cesarstwo Austro-W臋gierskie, a budow臋 rozpocz臋to przez pogorszenie stosunk贸w z Rosj膮. Kilkukrotnie by艂a rozbudowywana, natomiast warto艣膰, z punktu widzenia wojskowego, przedstawia艂a tylko do zako艅czenia I wojny 艣wiatowej. Dzi臋ki jej budowie Przemy艣l sta艂 si臋 trzecim, co do wa偶no艣ci miastem w Cesarstwie. Zbudowano tutaj r贸wnie偶 bardzo szybko w臋ze艂 kolejowy. W trakcie I wojny 艣wiatowej stacjonowa艂o w Przemy艣lu dziesi膮tki tysi臋cy 偶o艂nierzy. Pier艣cie艅 zewn臋trzny mia艂, a偶 45 kilometr贸w obwodu i 17 kluczowych fort贸w!

Twierdza Przemy艣l to bardzo wa偶ny zabytek na tych terenach, jednak obecnie znajduje si臋 bardzo z艂ym stanie. Brak odpowiedniej infrastruktury, nie pozwala turystom na zwiedzanie i bardziej sprzyja pasjonatom tematu, kt贸rzy odnajd膮 si臋 w zaro艣ni臋tym g膮szczu i ciemnych, zawalonych korytarzach fort贸w. W innych miastach tendencja ochrony i zagospodarowania podobnych fortyfikacji jest odmienna. Aby wykorzysta膰 potencja艂 turystyczny przemyskich fort贸w nale偶a艂oby je przystosowa膰, bez uszkodzenia autentycznej tkanki zabytkowej, do zwiedzania, a tak偶e przeprowadzi膰 kampani臋 marketingow膮. 

Nieudolna rewitalizacja jednego z przemyskich fort贸w.

twierdza przemy艣l

Wej艣cie do jednego z przemyskich fort贸w.

 

Staromiejsku Zesp贸艂 Urbanistyczny Przemy艣la

O mie艣cie Przemy艣l, Ignacy Krasicki wypowiedzia艂 si臋 tak: 

(…) trzy karczmy, bram czterech u艂omki,
klasztor贸w dziewi臋膰 i gdzieniegdzie domki

…i mo偶e Krasicki uj膮艂 to do艣膰 偶artobliwe, ale Przemy艣l by艂o bardzo wa偶nym miastem na szlaku handlowym. Dopiero po II wojnie 艣wiatowej Przemy艣l znalaz艂 si臋 przy samej granicy b臋d膮c miejsce ma艂o ucz臋szczanym. Ju偶 w staro偶ytno艣ci istnia艂o tutaj kilka osad, natomiast najwa偶niejszy okres i rozwoju miasta datowany jest na czasy 艣redniowieczne. Splata艂y si臋 dwie kultury, ruska i polska, i co wi臋cej by艂 to o艣rodek w艂adzy. Znajduj膮 si臋 tu pozosta艂o艣ci po ksi膮偶臋cym palatium jak i preroma艅skiej rotundzie oraz monasterium. Stare miasto w Przemy艣lu zachowa艂o charakter 艣redniowiecznego uk艂adu urbanistycznego, mimo i偶 mury miasta mo偶na znale藕膰 tylko w kilku miejscach, niestety nieodpowiednio wyeksponowane. Przestrze艅 staromiejska jest do艣膰 rozleg艂a, bo ci膮gnie si臋 od wzg贸rza zamkowego, a偶 po tak zwan膮 bram臋 lwowsk膮. Rzeczywi艣cie do dzi艣 zachowa艂o si臋 bardzo du偶o za艂o偶e艅 sakralnych w stosunku do powierzchni miasta. Unikalne zabytki oraz uk艂ad urbanistyczny powoduje, 偶e przemyska star贸wka musia艂a znale藕膰 si臋 na li艣cie Pomnik贸w Historii. Niestety miastu ewidentnie brakuje pomys艂u na dzia艂ania promocyjne, aby wypromowa膰 si臋 jako niezwyk艂e miasto pe艂ne zabytk贸w i historii. 

przemy艣l rynek

przemy艣l rynek
Detal -sgraffito na przemyskiej kamienicy

Czym s膮 pomniki historii? 

To jedna z 4 form ochrony zabytk贸w. Aby si臋 na niej znale藕膰, zabytki musz膮 wykazywa膰 si臋 niezwyk艂膮 r贸偶norodno艣ci膮 odzwierciedlaj膮c膮 polskie dziedzictwo, co wi臋cej jest ona zachowana dla obiekt贸w wybitnych – najwa偶niejszych i najcenniejszych. Jest to r贸wnie偶 forma ochrony dzi臋ki, kt贸rej powinna zosta膰 zastosowana konserwacja i restauracja na najwy偶szym poziomie, przynajmniej w teorii. 

Kryteriami do wpisu jest:

  • autentyczno艣膰 lub nieznaczne przekszta艂cenie 
  • jednorodny styl lub harmonijne i mo偶liwe do wyr贸偶nienia ich po艂膮czenie
  • wyeksponowanie i autentyczne powi膮zanie z otoczeniem
  • zabytek powinien by膰 dzie艂em pracy wybitnych jednostek
  • stan zachowania powinien by膰 zadowalaj膮cy lub umo偶liwiaj膮cy rewaloryzacj臋 
  • obiekt powinien by膰 obj臋ty nadzorem konserwatorskim

 

艢led藕 nas i b膮d藕 na bie偶膮co!

Skomentuj na Facebooku

Author: budynkowo.pl