TOP 3 – stare, zabytkowe cmentarze w Polsce!

cmentarz pow膮zkowski w warszawie

Stare i zabytkowe cmentarze w Polsce to dziedzictwo uznane za warto艣ciowe po II wojnie 艣wiatowej. Z okazji Wszystkich 艢wi臋tych warto pozna膰 marginalizowane nekropolie, kt贸re posiadaj膮 histori臋!

Listopad i Dzie艅 Wszystkich 艢wi臋tych to czas, kiedy prawie ka偶dy Polak wybiera si臋 na cmentarz, nekropoli臋, odwiedzi膰 groby i uczci膰 pami臋膰 swoich przodk贸w. W pop艂ochu sprz膮taj膮c i zapalaj膮c znicze wielu nie dostrzega warto艣ci, jakie prezentuj膮 zabytkowe cmentarze w Polsce. Jak si臋 okazuje na wielu nekropoliach znajdziemy nagrobki chocia偶by z XIX wieku, dlatego warto spojrze膰 na artystyczne formy, uk艂ady czy oryginalne napisy na cmentarnych zabytkach. Wybrane zosta艂y TOP 3 cmentarzy w Polsce, kt贸re ka偶dy powinien pozna膰, a i warto by艂oby je odwiedzi膰.

1. Cmentarz Pow膮zkowski w Warszawie – Stare Pow膮zki

Ta nekropolia musia艂a znale藕膰 si臋 w zestawieniu. Mo偶e nie jest to oryginalny wyb贸r, jednak zdecydowanie Pow膮zki w Warszawie trzeba zobaczy膰 i to nie tylko na Wszystkich 艢wi臋tych. Cmentarz po艂o偶ony w dzielnicy Wola, zosta艂 za艂o偶ony w 1790 roku, a po艣wi臋cono go 2 lata p贸藕niej. Razem z cmentarzem zaprojektowany zosta艂 ko艣ci贸艂 艣w. Boromeusza (odbudowany po II wojnie 艣wiatowej). Architektem i ko艣cio艂a i Pow膮zek by艂 dobrze znany w Warszawie, kr贸lewski podopieczny Dominik Merlini. 

Cmentarz Pow膮zkowski na pocz膮tku mia艂 2 hektary powierzchni i z czasem rozr贸s艂 si臋 do a偶 43 hektar贸w. Ze wzgl臋du na pochowanie na nim znanych i bogatych ludzi jego warto艣膰 artystyczna jest olbrzymia. Elitarno艣膰 spowodowa艂a, 偶e rozmaite formy kwit艂y, od obelisk贸w, po katakumby. Ka偶dy nagrobek mia艂 wyr贸偶nia膰 si臋, cho膰 bardzo delikatnie, od innych, by uczci膰 zmar艂ego. Co wi臋cej, II wojna 艣wiatowa nie spowodowa艂a wielu zniszcze艅. Jedn膮 z cz臋艣ci stanowi Cmentarz Wojskowy, kt贸ry za艂o偶ony zosta艂 w 1912 roku. Chowano tam przede wszystkim bohater贸w, zas艂u偶onych i 偶o艂nierzy z wy偶sz膮 rang膮. 

Pochowanych na Pow膮zkach jest oko艂o miliona os贸b. Mi臋dzy innymi le偶膮 tam: Hugo Ko艂艂膮taj, W艂adys艂aw Reymont, Boles艂aw Prus, W艂adys艂aw Tatarkiewicz, czy Jan 呕abi艅ski. Odwiedzaj膮c go warto zobaczy膰 miejsca poch贸wku os贸b, kt贸re najbardziej lubimy i sprawdzi膰, jak wygl膮da oprawa architektoniczna ich grobu. To mo偶e wiele powiedzie膰 o zmar艂ym!

Cmentarz Pow膮zkowski zosta艂 wpisany na List臋 Pomnik贸w Historii. 

cmentarz pow膮zkowski w warszawie

cmentarz pow膮zkowski w warszawie

 

cmentarz pow膮zkowski w warszawie

 

2. Stary cmentarz w Ostrowie Wielkopolskim 

Najstarszych cmentarzy w Polsce jest kilka, w zale偶no艣ci jaki przyj膮膰 punkt odniesienia. Cmentarz w Ostrowie Wielkopolskim to najstarszy cmentarz w Polsce, ale dzia艂aj膮cy do dzi艣! Jedn膮 z najstarszych nekropolii jest ta w P艂ocku, gdzie znajduje si臋 m.in. nagrobek z 1828 roku. 

Cmentarz w Ostrowie Wielkopolskim za艂o偶ony zosta艂 w 1782 roku. To oznacza, 偶e jest jednym z pierwszych za艂o偶e艅, kt贸re nie by艂y umiejscowione w pobli偶u ko艣cio艂a. Oczywi艣cie s膮 starsze cmentarze, jednak znajdowa艂y si臋 one w pobli偶u ko艣cio艂a, takie 艣lady archeologiczne mo偶na znale藕膰 np. z XII wieku, gdy chowano zmar艂ych przy ko艣cielnym prezbiterium. To w艂a艣nie odleg艂o艣膰 od ko艣cio艂a (i od miasta) czyni ten cmentarz unikalnym. Tutaj najstarszy nagrobek pochodzi 1842 roku, a wcze艣niej, co ciekawe, powstawa艂y g艂贸wnie nietrwa艂e formy architektoniczne poch贸wk贸w. Obecnie znale藕膰 mo偶na mieszank臋 styl贸w architektonicznych, takie jak: klasyczne, secesyjne, czy historyzuj膮ce. Cmentarz ten, podobnie jak Pow膮zkowski posiada ogromn膮 warto艣膰 architektoniczn膮. Rze藕by tworzyli jedni z najs艂awniejszych wielkopolskich rze藕biarzy, w tym W艂adys艂aw Marcinkowski, kt贸rego prace znajduj膮 si臋 m.in. w katedrze pozna艅skiej. 

Mimo i偶 Stary Cmentarz w Ostrowie starano si臋 kilkukrotnie zamkn膮膰, dzia艂a do dzisiaj. W XIX wieku zosta艂 on poszerzony, ze wzgl臋du na seri臋 samob贸jstw, kt贸rych pochowki znalaz艂y si臋 na tym cmentarzu.

Zajmuje on 1,2 hektara powierzchni, a wszystkich poch贸wk贸w jest oko艂o 2800.

 

cmentarz w ostrowie wielkopolskim

cmentarz w ostrowie wielkopolskim

cmentarz w ostrowie wielkopolskim

3. Cmentarz 呕ydowski w Lesku – kirkut

Kirkut, czyli cmentarz 偶ydowski, w tym wypadku w Lesku, nie znalaz艂 si臋 tu bez powodu. Jest to jeden z najstarszych cmentarzy 偶ydowskich w Polsce, ale przede wszystkim mo偶na go nazwa膰 niezwykle uroczym i posiadaj膮cym warto艣膰 estetyczn膮, zreszt膮 jak ca艂e stare Lesko. Znajduje si臋 na skraju starego miasta, na g贸rce po艣r贸d lasu. Niestety, ale stan jego zachowania, podobnie jak wielu innych kirkut贸w w Polsce jest bardzo z艂y. Nieregularny uk艂ad, prawdopodobnie brak podzia艂u na poch贸wki damskie i m臋skie, ro艣linno艣膰 i bardzo stare macewy (p艂yty nagrobne) powoduj膮 powstanie niezwyk艂ego klimatu lub jak chcia艂by Alois Riegl, nastr贸ju zabytku. Pierwsza wzmianka o cmentarzu pochodzi z 1611 roku i dotyczy sprzeda偶y ziemi przez ch艂op贸w 偶ydom, cytuj膮c:

cztery zagony roli (…) na okopisko 偶ydowskie od wiertchu do sadzawki jako okopisko d艂ugie za z艂otych czterdzie艣ci polskich

Natomiast najstarszy zachowany nagrobek pochodzi z 1548 roku! By艂 tak偶e okres w historii, gdy cmentarz nie funkcjonowa艂, natomiast w XX wieku, by艂 艣wiadkiem mordowania 呕yd贸w. 

Cmentarz 呕ydowski w Lesku jest wpisany na list臋 zabytk贸w, niestety jego stan jest bardzo z艂y, cho膰 od jakiego艣 czasu trwaj膮 prace zmierzaj膮ce do jego ochrony. Niestety, ale odwiedzaj膮c i zbieraj膮c 艣rodki na cmentarze katolickie zapominamy o takich pere艂kach, kt贸re popadaj膮 w zapomnienie. Bardzo du偶o p艂yt znajduje si臋 porzuconych i nie na swoich miejscach. Opr贸cz ogromnej warto艣ci historycznej, wyr贸偶ni膰 nale偶y tu warto艣膰 estetyczn膮. Duch cmentarza jest niezwyk艂y, przenosi on nie do XVIII wieku, a dawniej, w p贸藕ne 艣redniowiecze. Cz臋艣膰 macew reprezentuje 艣redniowieczny typ pomnika, w postaci wkl臋s艂ych inskrypcji z obwolut膮. 

Obecnie macew zachowa艂o si臋 oko艂o 2000, a sam cmentarz ma oko艂o 3 hektary powierzchni. 

cmentarze w polsce

cmentarze w polsce

cmentarze w polsce

艢led藕 nas i b膮d藕 na bie偶膮co!

Skomentuj na Facebooku

Author: budynkowo.pl