Pa艂ac Saski w Warszawie – historia + 5 powod贸w przeciw odbudowie

pa艂ac saski

Pa艂ac Saski to nie istniej膮cy ju偶 obiekt, jeden z wa偶niejszych pa艂ac贸w przedwojennej Warszawy. Od kilku lat krzewiona jest polityczna idea odbudowy Pa艂acu Saskiego, zburzonego w 1944 roku. Niedawno, po s艂owach Mazowieckiego Konserwatora Zabytk贸w, kt贸ry jest zwolennikiem odbudowy pa艂acu, rozgorza艂a dyskusja – odbudowywa膰, czy nie odbudowywa膰? (zob. artyku艂 dot. odbudowy)

Pa艂ac Saski to dzie艂o architektoniczne, kt贸re na przestrzeni wiek贸w zmienia艂o si臋 kilkukrotnie. Zapoznajmy si臋 z histori膮 Pa艂acu Saskiego, by m贸c wyci膮ga膰 jakiekolwiek wnioski.

Wszystko rozpocz臋艂o si臋 od poety Jana Andrzeja Morsztyna, kt贸ry otrzymuj膮c od kr贸la Jana Kazimierza parcel臋 miejsk膮 jak r贸wnie偶 wszystkie potrzebne zgody, rozpocz膮艂 budow臋 pa艂acu. Dzia艂o si臋 to w II po艂owie XVII wieku, w latach 1661-1671. Pa艂ac by艂 dwukondygnacyjny z naro偶nymi wie偶yczkami, w stylu barokowym. By艂 jedn膮 z najbardziej reprezentatywnych budowli w tych czasach. D艂ugo wierzono, 偶e autorem projektu by艂 s艂ynny, polski architekt – Tylman z Gameren. Dzi艣 jednak projekt przypisuje si臋聽Giovanniemu Battistcie Gisleni. Jan Andrzej Morsztyn ze wzgl臋du na polityczne konflikty w latach 80. XVII musia艂 wyjecha膰 z Polski, a pa艂ac przekaza艂 c贸rce i jej m臋偶owi. Byli oni odpowiedzialni za cz臋艣ciow膮 przebudow臋 oraz podwy偶szenie obiektu o jedno pi臋tro.

Pa艂ac Saski – Wiek XVIII

pa艂ac saski
I po艂owa XVIII wieku – zaznaczenie osi Saskiej z uwzgl臋dnieniem Pa艂acu. 殴r贸d艂o: wikimedia.commons

Nast臋pny wa偶ny etap historii obiektu to sprzeda偶 w roku 1713 kr贸lowi Augustowi II. By艂 on odpowiedzialny z utworzenie tzw. Osi Saskiej, czyli barokowego za艂o偶enia urbanistycznego. Pa艂ac by艂 jej wa偶nym elementem. August II przebudowa艂 go, tak 偶e w 1724 roku dw贸r kr贸lewski by艂 w stanie tam si臋 umiejscowi膰. Z jednej strony powsta艂o za艂o偶enie ogrodowe, a z drugiej wielki, reprezentacyjny dziedziniec – takie za艂o偶enie nazwa si臋 “entre cour et jardin” (czyli mi臋dzy dziedzi艅cem, a ogrodem). Wtedy te偶 przy艂膮czono do za艂o偶enia pobliskie pa艂ace, w tym Pa艂ac Bruhla, tworz膮c ogromny kompleks pa艂acowy. Po roku 1763 pa艂ac traci funkcj臋 dworskiej sypialni. Rozebrano bramy dziedzi艅ca, a w trakcie Powstania Ko艣ciuszkowskiego pa艂ac cz臋艣ciowo uszkodzono.

pa艂ac saski
Pa艂ac Saski w XVIII wieku od strony ogrodu. 殴r贸d艂o: wikimedia.commons
pa艂ac saski
Pa艂ac Saski – widok z roku 1765. 殴r贸d艂o: wikimedia.commons

Pa艂ac Saski – Wiek XIX

W XIX wieku, p贸ki istnia艂o Kr贸lestwo Polskie, p贸ty Pa艂ac Saski by艂 wykorzystywany jako siedziba Wojska Polskiego. Kr贸lewski ogr贸d przerobiono na park angielski, a dziedziniec by艂 publicznie dost臋pny. Warto wspomnie膰, 偶e na pocz膮tku XIX wieku pa艂ac zamieszkiwa艂 Fryderyk Chopin z rodzin膮. Ze wzgl臋du na z艂y stan obiektu, po powstaniu listopadowym, zdecydowano si臋 na sprzeda偶 pa艂acu. W 1837 roku zakupi艂 go Rosjanin Iwan Skwarcow, dzi臋ki kt贸remu pa艂ac otrzyma艂 ca艂kiem now膮 form臋 architektoniczn膮. Przebudow臋 w stylu klasycystycznym zaprojektowa艂 Adam Idzikowski, znany polski architekt, kt贸ry zajmowa艂 si臋 r贸wnie偶 pracami konserwatorskimi. Trwa艂a on do 1842 roku. Przede wszystkim rozebrano g艂贸wny korpus pa艂acu, posta艂y dwa dodatkowe, samodzielne budynki po bokach, nowa kolumnada w stylu korynckim po艂膮czy艂a obiekt z ogrodem. Przebudowa zmieni艂a form臋 oraz wygl膮d, jednak r贸wnocze艣nie prowadzone prace remontowe przed艂u偶y艂y egzystencj臋 pa艂acu. W roku 1841 roku przed pa艂acem zosta艂 wzniesiony pomnik polskich oficer贸w, kt贸ry zosta艂 zaprojektowany przez Antonio Corazziego.

W drugiej po艂owie XIX wieku obiekt przeszed艂 w r臋ce carstwa rosyjskiego. Do 1915 roku znajdowa艂 si臋 tam聽Zarz膮d Warszawskiego Okr臋gu Wojennego. Jego otoczenie bardzo si臋 zmieni艂o, bo nieopodal powsta艂y nowy pa艂ac Kronenberga, teatr, no i oczywi艣cie s艂ynny聽sob贸r Aleksandra Newskiego.

pa艂ac saski
Widok na Pa艂ac z ko艅ca XIX wieku. 殴r贸d艂o: wikimedia.commons

Pa艂ac Saski – Pocz膮tek XX wieku do 1944 roku

pa艂ac saski
Widok na ogr贸d i pa艂ac saski w 1933 roku. 殴r贸d艂o: wikimedia.commons

Po odzyskaniu niepodleg艂o艣ci pa艂ac trwa艂 w dobrym stanie zachowania, cho膰 w 1928 roku przeprowadzono szeroko zakrojone prace remontowe (ju偶 bez wi臋kszych modyfikacji). Sta艂 si臋 on siedzib膮聽Sztabu Generalnego Wojska Polskiego (warto wspomnie膰, 偶e pracowali tutaj polscy kryptolodzy, kt贸rzy z艂amali szyfr Enigmy). W latach 20. XX wieku ustawiono pomnik J贸zefa Pi艂sudskiego oraz Gr贸b Nieznanego 呕o艂nierza (w kolumnadzie). Po ataku Niemiec na Polsk臋, Pa艂ac sta艂 si臋 siedzib膮 Wermachtu, a w roku 1944 zosta艂 wysadzony. Plac przy kt贸rym si臋 znajdowa艂 nazywa艂 si臋 w ci膮gu wiek贸w placem: Saskim, Sachsenplatz, Saksonskaja P艂oszczat, J贸zefa Pi艂sudskiego, Adolfa Hitlera, Zwyci臋stwa,聽Pi艂sudskiego.

NAST臉PNA STRONA

 

Skomentuj na Facebooku

Polityka Prywatno艣ci